۰ تا ۱۰۰ بازرسی جوش

دسته بندی ها :
۰ تا ۱۰۰ بازرسی جوش

۰ تا ۱۰۰ بازرسی جوش

بازرسی جوش با تست های مخرب (DT) و غیر مخرب (NDT)

برای پیشگیری از هر نوع حادثه زیان بار و زیان های اقتصادی در صنایع جوش برای پی بردن به کیفیت جوش از نظر استحکام، سختی، مقاومت و سلامت به دو روش، جوش انجام شده را مورد ارزیابی و بازرسی قرار می دهند.

  1. آزمایش های مخرب (DT)
  2. آزمایش های غیر مخرب (NDT)

۱) آزمایش مخرب Distractive Test

این روش به منظور عیب یابی و اطمینان از سلامت جوش با شکستن،کشش، خم کردن و قطعه جوش شده را مورد ارزیابی قرار داده و به کیفیت و سلامت آن پی می برند.

۲) آزمایش غیر مخرب Non Distractive Test

در این روش قطعات نمونه جوشکاری شده را مورد آزمایش قرار می دهند بدون آنکه خرابی یا تغییر شکل در آنها ایجاد گردد نمودار زیر انواع آزمایش ها را به شما معرفی می کند.

انواع روش های بازرسی جوش

آشنایی با روش های بازرسی جوش به صورت چشمی (VT)

 بازرسی چشمی که با علامت (V . T) در این صنعت معرفی و شناخته می شود. یکی از مهم ترین و متداول ترین روش بررسی است.

این روش بازرسی ساده و قابل دسترس و ارزان می باشد و به دستگاه گران قیمت نیار ندارد . در این روش تمام عیوب ظاهری اعم از عیوب سطحی ، نادرستی مونتاژ و شکل کار و انحراف در اندازه ها و …. را میتوان جستجو و پیدا کرد .

ابزار مورد استفاده در این روش بازرسی عبارتست از:

  • گیج چند کاره
  •  ذره بین با بزرگنمایی ده برابر
  •  وسایل اندازه گیری
  •  الگو با شابلن مخصوص
  •  چراغ سیار یا چراغ قوه
  •  فایبر اسکوپ
  •  بوروسكوب

اما مهم ترین ویژگی که یک بازرس جوش چشمی باید دارا باشد چشم تیزبین و عقل سلیم است و رمز موفقیت در بازرسی چشمی داشتن آگاهی از مشخصات فنی و توانایی تصمیم گیری در مورد پذیرش یا عدم پذیرش محصول است و در هیچ زمانی این روش بازرسی نباید کم اهمیت تلقی شود .

 بازرسی چشمی صحیح قطعات و بررسی شکل ظاهری آنها چه با چشم غیر مسلح و چه با ذره بین یا اندوسکوپ انجام شود در تشخیص عیوب متالوژیکی حائز اهمیت است و می تواند مبنای برنامه ریزی برای بازرسی های بعدی باشد.

بازرسی چشمی جوش VT

 با توجه به توضیحات فوق بازرسی چشمی در سه مرحله انجام می گیرد

  1. قبل از جوشکاری
  2. حین جوشکاری
  3. بعد از جوشکاری

بازرسی چشمی در هنگامی که جوشکاری انجام می شود و بعد از آن باعث بالا رفتن کیفیت جوش می شود و بعد از تکمیل آن، اطلاعات زیر را در اختیار بازرس می گذارد.

آیا نفوذ و ذوب به صورت کامل بین فلز پایه و فلز جوش انجام گرفته؟

 آیا نشانه ای از وجود سوختگی لبه جوش در امتداد مرز جوش و فلز پایه وجود دارد؟

 با نگاه کردن به ریشه جوش های V یا U شکل می توان فهمید ایا نفوذ در اتصال به میزان لازم انجام شده؟

آيا تاج جوش حالت مناسب (محدب) دارد یا حالت مقعر دارد؟  توجه داشته باشید که در حالت مقعر، به علت عدم وجود فلز جوش لازم در گرده جوش، باعث ضعیف شدن جوش می گردد.

 آیا ابعاد جوش درست می باشد؟

 مطابقت جوش ها با اندازه های تعیین شده آماده سازی ها و کنترل مراحل آماده سازی جوش

قابل قبول بودن ظاهر جوش با توجه به عواملی مانند ظاهر گرده جوش، پاشش های جوش، سوختگی لبه جوش و روی هم افتادگی جوش

مشاهده عیوب و ترکها در سطح قابل مشاهده جوش

عدم نفوذ در ریشه یا نفوذ بیش از اندازه در ریشه

سوراخهای کوچک ولی عمیق، حفره های گازی، تورق در انتهای ورق

 حالت غیر طبیعی موج های گرده جوش و…

در گزارشی که بعد از پایان بازرسی چشمی جوش یا بازرسی VT در اختیار کارفرما قرار میگیرد ، تمامی اطلاعات فوق درج میشود .

آشنایی با روش های تست مخرب

در بازرسی جوش علاوه بر روش های غیر مخرب تست Non-destructive testing روش های وجود دارد که سبب تخریب قطعه میشوند که به آنها تست های مخرب Destructive Testing گفته میشود . که در ادامه برخی از مهمترین روش های بازرسی جوش مخرب را بررسی میکنیم .

۱) آزمایش خمش

 در روش آزمایش خمش ابتدا نمونه هایی به طول ۲۰ و عرض ۲/۵ سانتی متر ساخته و سپس نفوذ جوش و گرده برآمده را سنگ می زنند.

 پس از آماده شدن نمونه آن را در ماشین خمش قرار داده و به بصورت U انگلیسی در می آورند. در این روش نمونه را طوری در ماشین خمش قرار می دهند تا محل جوش کاملا در وسط دستگاه خمش قرار گیرد و گرده جوش سنگ زده شده نیز رو به پایین باشد. در این روش جوش موقعی قابل قبول خواهد بود که ترک یا عیب دیگری در نمونه مورد نظر از ۴ میلی متر یا حداکثر از نصف ضخامت نمونه تجاوز ننماید.

 جوش های متعلق به جنس های مقاومت بالا را میتوان از این آزمایش معذور داشت. در صورتی که در موقع آزمایش از محل جوش شکسته شوند می توان با آزمایش ضربه کیفیت آنها را ارزیابی نمود.

تست خمش | تست های مخرب جوش

ب) آزمایش کشش

در آزمایش کشش نمونه هایی به طول حدود ۲۰ سانتی متر و عرض ۵/۲ الی ۳ سانتی متر ساخته و آنها را در دستگاه کشش تا حد پارگی تحت نیروی کشش قرار میدهند در صورتی که مقاومت کششی جوش مساوی یا بیشتر از حداقل مقاومت کشش فلز مبنا باشد آزمایش قابل قبول بوده و در غیر این صورت دستورالعمل جوشکاری مردود شناخته خواهد شد. تست کشش یکی از روش های متداول بازرسی جوش با تست مخرب است . که معمولاً برای بررسی و تست کیفیت جوش مورد استفاده قرار میگیرد .

تست کشش | تست های مخرب جوش

ج) آزمایش ضربه

 در آزمایش ضربه نمونه هایی به طول ۲۰ و عرض ۲/۵ سانتی متر ساخته و به وسیله اره یا سوهان کاردی قسمت های پهلویی جوش را به عمق حدود ۳ میلی متر شیار داده و به وسیله ماشین ضربه تحت ازمایش ضربه قرار می دهند. ( توضیح : اصول کلی آزمایش ضربه به این صورت است که پاندول دستگاه به اندازه که برای انرژی لازم برای شکست بالا برده میشود و سپس بصورت ناگهانی رها میشود .)

 در این روش اگر نیروی متحمله برای شکست مقاطع مورد نظر بیشتر یا مساوی فلز مبنا باشد جوش قابل قبول و در غیر این صورت مردود شناخته خواهد شد.

 در بعضی موارد به جای ماشین ضربه نمونه را از یک انتها در گیره مهار کرده و توسط چکش نیروی ضربه به انتهای دیگر نمونه وارد می کنند تا شکست انجام پذیرد. در این موقع سطح مقطع شکست بایستی حداقل  عرض كل نمونه را داشته باشد.

در نمونه هایی که تحت تأثیر نیروی ضربه قرار می گیرند، آزمایش کشش در مورد آنها الزامی نخواهد بود.

تست ضربه | تست های مخرب جوش

آشنایی با روش های تست غیر مخرب

در بازرسی جوش با روش های غیر مخرب تست Non-destructive testing قطعه کار آسیب نمی بیند و برعکس بازرسی جوش مخرب که قطعه آسیب می دید در این روش ها قطعه تخریب نمیشود . 

الف ) تست غیر مخرب با مواد نافذ PT

روش بازرسی با مواد نفوذ کننده یا PT برای آشکار سازی نقص هایی است که سبب شکستن سطح کارشده اند ، توجه داشته باشید که با روش بازرسی با مواد نفوذ کننده فقط عیوبی قابل تشخیص هستند که به سطح قطعه کار راه پیدا کرده اند .

این روش مبتنی بر جذب موئینگی مايع به درون نقص است و بدین ترتیب پس از ظهور ، تمامی شکستگی ها سطحی با چشم دیده خواهد شد.

منشا واقعی این روش ناشناخته است اما سابقا برای آشکارسازی   ترک های لعاب از دوده بر روی سفالینه های لعابی استفاده می کردند . امروزه بازرسی با مایع نافذ PT ، روش صنعتی مهمی است و برای تعیین نقص هایی مانند :

  • ترک ها
  •  روی هم افتادگی
  • منطقه های تخلخل سطحی
  • و ….

این روش تقریباً برای همه قطعات قابل استفاده است اعم از این که قطعه بزرگ باشد با کوچک، شکل ساده داشته باشد یا پیچیده باشد . این روش برای بازرسی قطعات ریختگی ، قطعات فورجینگ و قطعات جوشکاری شده مورد استفاده قرار میگیرد .

اصول بازرسی با مواد نفوذکننده

روش بازرسی با مواد نافذ پنج مرحله اساسی دارد و عبارتند از:

  1.  آماده سازی سطح
  2.  کاربرد مواد نفوذ کننده
  3.  زدودن مواد اضافی
  4.  استفاده از ظاهر کننده ها و بازرسی
روش تست
  1. مایع نافذ بر روی سطح قطعه برای مدت معینی اعمال می شود.
  2.  مایع نافذ درون عيوب توسط خاصیت موئینگی نفوذ می کند.
  3. اضافی مایع نافذ از روی سطح جمع آوری می شود.
  4.  سطح خشک می شود و ماده ظهور اعمال می شود.
  5. مایع نافذی که در داخل عيوب باقی مانده توسط ماده ظهور جذب می شود
  6. وجود، محل، اندازه و نوع عیب نشان داده می شود.

بهترین و اقتصادی ترین روش آزمایش با مایعات نافذ بستگی به ابعاد و تعداد قطعات دارد.

بایستی به خاطر داشت که در روش بازرسی با مایع نافذ PT :

  1. عیوبی را که سطحی نیستند (یا به سطح راه ندارند) یا در حالت غیر مرئی (چه با چشم غیر مسلح، چه با اندوسکوپ) واقع شده اند آشکار نمی کند.
  2. عیوب خیلی کوچک را که ماده رنگی به داخل آن نفوذ نمی کند یا بقدر کافی نفوذ نمی کند پیدا نمیکند . آزمون مایعات باید برای بررسی سلامت سطح در موارد زیر مناسب نیست .
  •  قطعات متخلخل 
  • قطعات ریخته شده با چدن 
  • بعضی قطعات دقیق فولاد
  • قطعات هندسی خیلی پیچیده

بخاطر خصوصیات سطحی خود اگر با مایعات نافذ آزمایش شوند علایم صحیح نشان نمیدهد .

مراحل انجام تست مایع نافذ

ب)  تست غیر مخرب با گچ

یکی از روش های ساده تست درزهای جوش خورده مخازن تحت فشار است. نحوه آزمایش این گونه است که مقداری خمیر گچ روی درز میمالند و پس از آن که گچ خشک شد مخزن را تحت فشار قرار می دهند.

هرجا گچ پوسته پوسته از روی درز کنده شد نشان دهنده وجود ترک است به وسیله این آزمایش می توان ضعیف ترین نقطه جوش شده را پیدا کرد.البته باید توضیح داد که امروزه با توجه به پیشرفت هایی که در تست های غیر مخرب (NDT) به وجود آمده است این روش خیلی قابل استناد نیست .

ج)  تست غیر مخرب با فشار هوا

 شیوه عمومی آزمایش درز جوش خورده مخازن تحت فشار استفاده از فشار گاز یا هواست. گاز دی اکسید کربن (CO2) برای انجام این آزمایش مناسب تر می باشد زیرا هنگام تماس با چربی ها با گازهای دیگر مشتعل نمی گردد.

در زمان آزمایش ابتدا به وسیله فشردن گاز دی اکسید کربن فشاری حدود ۲ تا ۱۰ اتمسفر در داخل لوله یا مخزن ایجاد می کنند و سپس کف روی درزهای جوش خورده آن می ریزند. در محل ترک ها یا شکاف های نازک درز حباب هایی به وجود می آید. به علاوه پس از ۲۴ ساعت از روی افت فشار گاز متوجه می شوند که مخزن با لوله آب بندی نیست این آزمایش بیشتر در لوله های نفت و گاز به کار می رود و بسیار ساده انجام می شود و وسایل انجام آن کوچک و سبک و قابل حمل و نقل است.البته باید توضیح داد که امروزه با توجه به پیشرفت هایی که در تست های غیر مخرب (NDT) به وجود آمده است این روش خیلی قابل استناد نیست .

د)  تست غیر مخرب با مواد مغناطیسی MT

یکی از شیوه های متداول آزمایش درزهای جوش خورده ، مخصوصاً مخازنی که تحت فشار واقع میشوند  ، تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT  است .

در این روش به قطعات جوش خورده را موقتا مغناطیسی کرده و سپس براده آهن روی درز آن میپاشند و شکاف ها و ترکها و سوراخ های موجود در درز هرچقدر هم کوچک باشد از روی پراکندگی براده ها معلوم می شود. این شیوه را فقط در آزمایش فلزاتی که آهن ربا می شوند می توان بکار برد .

روش تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT

ترک یابی مغناطیسی، میدان های نشت سطحی آشکارپذیر که توسط نقص موجود در سطح به وجود آمده اند.

بازرسی به وسیله تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT روش بسیار حساسی می تواند باشد اما چندین عامل بر این حساسیت تأثیر می گذارند. عامل مهمی که قبلا به آن اشاره شد، موقعیت ناپیوستگی نسبت به میدان مغناطیسی القائی است و اگر ترک بر میدان عمود باشد حساسیت بالاتر خواهد بود. عامل های مهم دیگر عبارتند از اندازه، شکل و مشخصه های کلی ذرات مغناطیسی به کار رفته و همچنین سیال حامل بر این ذرات این روش محدود به مواد مغناطیس شونده نظیر چدن و فولاد بوده و برای مواد و فلزات غیر مغناطیسی مانند فولاد ضد زنگ، آلومینیوم و مس کاربرد ندارد.

 به وسیله تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT  و با استفاده از یوک و پراد می توان بسیاری از عیوبی که به سطح راه پیدا کرده اند را شناسایی کرد (این عیوب شامل ترک های سطحی، ذوب ناقص، تخلخل، بریدگی کناره جوش، نفوذ ناقص ریشه جوش و … ){۰ تا ۱۰۰ عیوب جوش }

تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT
تست غیر مخرب ذرات مغناطیسی MT
ه) آشنایی با روش تست غیرمخرب پرتونگاری و کاربرد آن

پرتونگاری یا رادیو گرافی که با علامت ( R . T) معرفی و شناسایی می شود یکی از روش های آزمایش غیرمخرب می باشد که نوع و محل عیوب داخلی و بسیار ریز جوش را نشان می دهد، در پرتونگاری با اشعه X یا اشعه مجهول از خاصیت نفوذ آن در اجسام و جذب نسبی اشعه توسط اجسامی که از آنها عبور می کنند و نیز اثر اشعه بر روی فیلم های حساس اشعه X و گاما استفاده می کنند. پس از اتمام رادیوگرافی فیلم را ظاهر نموده و تصاویر اجسام را روی فیلم ها مورد ارزیابی قرار میدهند.

پرتونگاری مانند بیشتر امور فنی دارای محدودیت هایی است که بکارگیری و فهم درست و تفسیر آن و به دانش فنی و تصور صحیح عیب و رابطه آن با مشخصه علمی دارد و آگاهی از جنس و ضخامت فلز مورد پرتونگاری و مطابقت آن با قدرت نفوذ منبع رادیواکتیو مورد استفاده حایز اهمیت فراوانی است .

خواص عمده اشعه ایکس و گاما
  •  از نوع امواج الکترومغناطیس می باشد
  • فاقد جرم است.
  • با سرعت نور در خط مستقیم حرکت می کن
  • تحت تاثیر میدان های مغناطیسی و الکتریکی قرار نمی گیرد
  • از تمام مواد موجود در طبیعت عبور می کند
  • باعث یونیزه شدن گازها و از بین بردن سلول های زنده می شود
  • بر روی صفحات حساس اثر گذاشته و موجب سیاه شدن آنها پس از ظهور میگردد .
و) آزمایش با اشعه X

اشعه X تقریبـــاً از تمام مواد نفوذ می کند و به تناسب ضخامت ماده ای که از آن می گذرد ضعیف میشود جنس ماده ای که اشعه X بر آن می تابد نیز در تضعیف آن مؤثر است به عنوان مثال آهن بیشتر ازآلمینیوم و کمتر از مس از شدت اشعه X را می کاهد و صفحه سربی به ضخامت مشخص کلاً را عبور اشعه X را محدود میکند .

یکی از خواص اشعه X این است که مانند نور روی قشر شیمیایی فیلم عکاسی تاثیر می کند و پس از ظهور فیلم نقاطی از آن که تحت تأثیر اشعه X قرار گرفته سیاه می شود.

 حال اگر اشعه X را از قطعه فلزی که دارای عیوب جوش مانند (تخلخل ، ترک و… ) عبور دهیم، در این نقاط بر حسب شكل و وضع آنها کم و بیش ضعیف می شود و در نتیجه روی نقاط فیلمی که زیر آن قطعه قرار گرفته به شدت مختلف تأثیر می گذارند ، بدین ترتیب می توان درز جوش خورده فلزات را بدون شکستن یا خراب کردن آنها به سرعت آزمایش کرد و نقایص و معایب آن را تعیین کرد .

تست غیر مخرب جوش با اشعه x
تست غیر مخرب جوش با اشعه x
تست غیر مخرب جوش با اشعه x
و) آشنایی با تست غیر مخرب التراسونیک UT

 ارتعاشات مافرقي صوت با التراسونیک به نوساناتی گفته می شود که فرکانس آنها بیش از حداکثر فرکانسی است که گوش انسان قادر به شنیدن آن است. زیرا گوش انسان قادر به شنیدن نوسانات بین ۱۵ بار در ثانيه الى ۲۰۰۰۰ بار در ثانیه می باشد. نوسانات بالای ۲۰۰۰۰ بار در ثانیه را ارتعاشات مافوق صوت می نامند . چون ارتعاشات مافوق صوت به آسانی در جامدات منتشر می گردند در نتیجه اگر ارتعاش مافوق صوتی به سطح یک جسم جامد اعمال گردد در قسمت درونی آن با سرعتی که بستگی به فشردگی و جنس آن جسم دارد منتشر گردیده و هرگاه به مانع یا سطح جداکننده ای برخورد نماید بازتاب آن منعکس خواهد شد در نتیجه می توان با ضبط این بازتاب ها به وسیله دستگاه های مخصوص به نواقص درونی و نیز به ضخامت جسم پی برد.

 (الترا در کلمه التراسونیک به مفهوم زیاد و سونیک معنی امواج صوتی یا ارتعاش دارد)

 آزمایش فراصوتی را می توان به علت ویژگی های بنیادی اش برای آزمایش فراورده های گوناگون فلزی و غیرفلزی مانند جوش ها، قطعه های آهنگری یا ریخته شده، ورق، لوله، پلاستیک، سرامیک و … به کار برد.

 از آنجا که آزمون فراصوتی برای آشکارسازی عیب های زیر سطحی روشی کم هزینه است، یکی از مؤثرترین ابزارهای موجود برای کسانی است که در بخش کنترل کیفیت مشغول انجام وظیفه هستند. تست غیر مخرب التراسونیک UT افزون بر بازرسی قطعات تکمیل شده، برای بازرسی کنترل کیفیت مراحل مختلف تولید قطعاتی همچون لوله های نورد شده نیز بکار می روند و از این روش ها برای بازرسی قطعات و مجموعه های در حین کار نیز استفاده می شود.

بازرسی جوش با تست غیر مخرب التراسونیک UT
بازرسی جوش با تست غیر مخرب التراسونیک UT
روش  آزمایش با تست غیر مخرب التراسونیک UT

 آزمایش با تست غیر مخرب التراسونیک UT با استفاده از یک مبدل (بلور کوارتز) که مشابه یک موج صوتی ولی با گام و فرکانس بالاتری است انجام می شود.

موج های فراصوتی از داخل قطعه مورد آزمایش عبور داده می شوند و با هرگونه تغییر در تراکم داخلی قطعه منعکس می شوند. این موج ها توسط یک مبدل که تحت جریان AC قرار دارد و به یک واحد جستجوگر متصل شده تولید می شوند. امواج منعکس شده یا پژواک ها به صورت برجستگی هایی نسبت به خط مبنا بر روی صفحه نمایش دستگاه ظاهر می شوند.  هنگامی که واحد جست وجوگر به قطعات مورد بازرسی مورد نظر متصل شود دو نوع پژواک بر روی صفحه نمایش ظاهر می شود. ضربان اول انعکاس صدا از سطح رویی جسم که در تماس با دستگاه است می باشد و ضربان دوم مربوط به انعکاس موج از سطح مقابل است.

 فاصله بین این دو ضربان با دقت کالیبره می شود. این الگو نشان می دهد که قطعات مورد بازرسی در شرایط مناسبی از نظر معایب و نواقص داخلی قرار دارد. هنگامی که یک عیب یا ترک داخلی توسط واحد جست و جو پیدا شود، تولید ضرب سومی می کند که بین ضربان اول و دوم بر روی صفحه نمایش ثبت می شود. مانند شکل زیر بنابر مشخص می شود که محل این عیب بین سطوح بالا و پایین مصالح (در داخل جسم مصالح) می فاصله میان ضربان و ارتفاع نسبی آنها محل و میزان سختی (تراکم) عیب مزبور را مشخص می کند .

در با تست غیر مخرب التراسونیک UT بعضی از عیوب مثل دانه بندی های درشت و نابجایی ها و عیوبی نظیر وجود ناخالصی ها و ذرات خارجی منظم در یک قطعه اگر اندازه آنها نسبت به طول موج فرستاده شده کوچک باشد ممکن است شناسایی نشوند .

 کوتاه کردن طول موج به وسیله اضافه کردن فرکانس باعث جذب بیشترامواج خواهد شد در نتیجه جزئی ترین عیوب در ساختمان یک قطعه، به وسیله اندازه گیری جذب امواج فرستاده شده در آن قطعه می تواند مورد شناسایی و بررسی قرار گیرد.

  • امتیاز از نظر مفید بودن مطلب
  • امتیاز از نظر جامع بودن مطلب
  • امتیاز از نظر رعایت نکات نگارشی متن
به طور کلی
4.7
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
5 (1 رای)

مطالب مرتبط

نظرات شما

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  1. رضا رستمی گفت:

    بسیااااااااااااار عالی

  2. مجتبی زارعی گفت:

    بسیااااااااار عالی ، دست شما درد نکنه