روغن موتور چیست ؟

روغن موتور یکی از فراورده های شیمیایی  به منظور روانکاری ، کاهش سایش قطعات موتور، شست و شوی داخل موتور و تمیز نگهداشتن قطعات داخل موتور از دوده و …. ، آب بندی کامل بین سیلندر و پیستون، خنک نمودن قطعات داخلی موتور، و محافظت قطعات موتور در مقابل خوردگی است  ، روغن موتور ترکیب روغنهای پایه و افزودنی ها مجاز که به منظور افزایش کارایی روغن به آن اضافه میشوند بدست می آید. روغن موتور ها  انواع مختلفی دارند که به تفضیل در این مقاله به آن خواهیم پرداخت .

  • روغن موتورهای پایه معدنی ( مینرالMineral    )
  • روغن موتورهای پایه سنتتیک ( Synthetic )
  •  روغن موتورهای نیمه سنتتیک (Semi-Synthetic)

روغن موتورهای مینرال   Mineral :

روغن موتورهای مینرال  Mineral ، ساده ترین و ارزان ترین نوع تولید شده روغن موتور میباشند ، در فرآیند تولید روغن موتورهای مینرال    Mineral هیچ گونه فرآیند بهینه سازی استفاده نشده است در نتیجه روغن موتورهای مینرال    Mineralفقط مناسب خودروهای قدیمی میباشند و توصیه میشود از روغن موتورهای مینرال    Mineral برای خودرو های جدید استفاده نگردد .

روغن موتورهای نیمه سنتتیک Semi-Synthetic :

روغن موتورهای نیمه سنتتیک Synthetic ترکیبی از روغن موتورهای سنتتیک و روغن موتور ساده (مینرال) است. فرمول شیمیایی روغن موتورهای نیمه سنتتیک Synthetic به طوری اصلاح و بهسازی شده اند که مقاومت و دوام و کارایی آن ها نسبت به سایر روغن ها بالا تر باشد . استفاده از روغن موتورهای نیمه سنتتیک Synthetic در خودروهای امروزی و متدوال داخلی مانند  پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵ ، پژو پارس، سمند، تیبا، پراید ، ال ۹۰ و …. توصیه میشود. قیمت روغن موتورهای نیمه سنتتیک نسبت به روغن های مینرال گرانتر میباشند ولی نسبت به نوع روغن موتور سنتتیک یا تمام سنتتیک ارزانتر میباشند .

روغن موتورهای سنتتیک یا تمام سنتتیک Synthetic :

روغن موتورهای سنتتیک یا تمام سنتتیک Synthetic بر اساس تحقیقات و پژوهش ها در حوزه تولید روغن موتور فرآوری و تولید میشوند ،  که تمام ناخالصی‌های روغن موتور به طور کامل حذف شده و فرمول شیمیایی روغن موتورهای سنتتیک بطوری بهسازی شده اند که داوم و مقاومت بیشتری نسبت به روغن موتورهای نیمه سنتتیک و روغن موتورهای مینرال داشته باشند .

برای خودروهای تکنولوژی بالا و گران قیمت مانند Benz , Toyota ,Honda , Hyundai , Kia , Porsche, Maserati   روغن موتورهای سنتتیک یا تمام سنتتیک Synthetic  توصیه میشود ، هرچند که نباید فراموش شود که هر چند که روغن موتورهای سنتتیک یا تمام سنتتیک بعلت کیفیت بالاتر برای تمام خودرو ها قابل استفاده است اما بعلت قیمت بیشتر استفاده از آنها در مواردی که توصیه شده نیست باعث تحمیل هزینه بیشتر میشود .

روغن موتورهای مینرال Mineral
روغن موتورهای نیمه سنتتیک Synthetic

مشخصه های دیگر روغن موتور چیست ؟

هنگامی که یک روغن موتور را خریداری میکنید مشخصه دیگری که علاوه بر نوع آن که همانطور که در بالا اشاره شد میتواند بر سه نوع روغن موتورهای پایه معدنی ( مینرالMineral ) – روغن موتورهای پایه سنتتیک ( Synthetic ) – روغن موتورهای نیمه سنتتیک (Semi-Synthetic)  باشد ، غلطت آن معمولا برحسب دو عدد که پشت سر هم می آید گفته میشود .

غلطت روغن موتور به شکل دو عدد پشت سر بصورت X-Y W نوشته میشود ،  مانند ۴۰-۱۰ W  یا   ۵-۴۰ W  که میزان ویسکوزیته روغن را نشان میدهد .

عدد ویسکوزیته یک سیال ، بیانگر میزان مقاومت آن در برابر جاری شدن است. بعبارت دیگر هر چه این عدد بالاتر باشد سیال مقاومت بیشتری در برابر سیال شدن نشان میدهد . برای مثـــال مقاومت عسل نسبت به آب برای جاری شدن بیشتر است پس عدد ویسکوزیته عسل از آب بیشتر میباشد .

بنیاد SAE مخفف عبارت Society for Automobile Engineers (انجمن مهندسین خودرو)، ویسکوزیته‌ی تمام انواع روغن‌ موتور را در دمای ۹۸٫۹ درجه‌ی سانتیگراد (یا ۲۱۰ درجه‌ی فارنهایت) آزمایش می‌کند ، که این دما همان دمای موتور خودرو پس از گرم شدن است .

برای اینکه مساله کاملاً واضح بشود دو روغن موتور ۴۰-۱۰ W  و ۴۰-۵ W  را با هم مقایسه میکنیم ، روغن موتور ۴۰-۱۰ W یعنی اینکه گرانروی روغن در هنگام استارت ۱۰ و پس از حدود ۱۵ دقیقه که موتور خودرو گرم شد گرانروی روغن برابر ۴۰ است و در مورد  روغن موتور ۴۰-۵ W   نیز همین طور یعنی اینکه گرانروی روغن در هنگام استارت ۵ و پس از حدود ۱۵ دقیقه که موتور خودرو گرم شد گرانروی روغن برابر ۴۰ است ، لذا استارت روغن موتور۵-۴۰ W    نرم تر از استارت روغن موتور ۴۰-۱۰ W خواهد بود و توصیه میشود برای مناطق سردسیر ایران از روغن موتورهایی که ویسکوزیته پایین تری دارند استفاده بشود .

خرید روغن موتور

چه زمانی باید روغن موتور تعویض بشود ؟!

قبل از اینکه به این سوال پاسخ بدهیم که چه زمانی باید روغن موتور عوض بشود لازم میدانیم که اشاره ایی به وظایف اصلی روغن موتور کنیم .

وظایف اصلی  روغن موتورعبارت اند از : ۱ – کاهش اصطحکاک بین قطعات محرک موتور (شاتون ، پیستون ، سیلندر و …)  ۲- کاهش سایش قطعات موتور ۳- تمیز نگه داشتن قطعات داخلی موتورخودرو  همانطور که مطلب برای شما روشن شده است روغن موتور وظیفه های مهمی را برعهده دارد لذا هرگونه سهل انگاری نسبت به تعویض به موقع روغن موتور گریبان گیر صاحب خودرو خواهد شد .

شاخصه هایی که به شما میگویند زمان تعویض روغن موتور رسیده است   

صدای نامناسب موتور

 وظیفه روغن موتور روان ‌کاری بین قطعات محرک موتورخودرو (شاتون ، پیستون ، سیلندر و …)  است . و وقتی روغن موتور به مرور زمان خاصیت خود را از دست بدهد ، عملکرد و راندمان موتور خودروی شما کاهش پیدا می کند و  قطعات با هم برخورد می‌کنند و سایش بین قطعات ایجاد میشود و در نتیجه صدای موتور ماشین از حالت عادی بیشتر می شود.

سیاه شدن روغن موتور

 سیاه شدن روغن موتور بعلت واکنش مواد افزودنی پاک کننده موجود در روغن موتور با دوده حاصل از احتراق در موتور خودرو است برخی افراد گمان میکنند که سیاه شدن روغن موتور یعنی فرارسیدن  زمان تعویض آن است اما در واقع سیاه شدن روغن، نشان میدهد که روغن موتور خودروی شما وظیفه خود را بخوبی انجام میدهد و اگر که روغن موتور خودروی شما پس از مدتی کارکرد  سیاه نمیشود ، دلیلی بر مرغوبیت روغن موتور خودروی شما نیست، بلکه به این معناست که روغن موتور خودروی شما قابلیت جذب ناخالصی های موجود را ندارد .

اخطار چراغ چک موتور

اخطار چراغ چک موتور خودرو به دلیل کم بودن مقدار روغن موتور خودروی شما روشن می شود ،  که در این شرایط باید میزان روغن موتور را بررسی کنید و در صورت کم بودن آن به منظور تعویض روغن به تعمیرگاه مجاز مراجعه کنید.

اما نباید فراموش بشود که روغن موتور خودروی شما عمر محدودی دارد و پس از طی شدن آن حتما باید نسبت به تعویض آن اقدام کنید این زمان با توجه به شرایط کار و عملکرد موتور ، کیفیت فیلترهای هوا و روغن ، مدت زمان ماندن روغن در کارتر و ترافیک و یا حرکت در محیط‌های با گرد و غبار و آلودگی زیاد و شرایط آب و هوایی نامناسب زمان تعویض روغن موتور بین ۵۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ کیلومتر است البته این زمان تقریبی است و بهتر است از کاتالوگ موتور خودروی خودتان زمان دقیق آن رابیابید .

روغن موتور خودرو

افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور خودرو

افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور ترکیبات شیمیایی هستند که به روغن موتور خودرو افزوده شده اند تا خصوصیات خاصی را به روغن موتور  اضافه کند یا خصوصیاتی را در روغن موتور  بهبود ببخشد . افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور برای اولین بار در سال  ۱۹۲۰میلادی در روانکارها مورد استفاده قرار گرفت ، و پس از آن استفاده از افزودنی ها در روغن موتور گسترش یافته است بطوریکه امروزه غالب بهبود هایی که شرکت های مطرح در عرصه روانکارها و روغن های صنعتی بر روی روغن موتور انجام میدهند در زمینه بهبود افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور است  .

افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور موتور معمولاً به سه طریق روانکار و سیستم روانکاری را تخت تاثیر قرار دهد:

  •  محافظت از سطوح روانکاری شده : افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور سطح مورد نظر را می پوشانند و به این ترتیب موتور خودرو را در برابر زنگ زدگی و سایش محافظت می کنند. افزودنی  یا ادتیو های ضد سایش ، ضد های خوردگی  و پاک کننده ها روغن موتور از این نوع می باشند.
  • افزایش کارایی روانکار :  افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور که باعث افزایش کارایی روانکار در کاربردهای خاص می شوند. بهبود دهنده های شاخص گرانروی ، بهبود دهنده های اصطکاک و افزودنی های پایین آورنده ی نقطه ی ریزش روغن موتور از این نوع می باشند.
  • محافظت از روانکار: افزودنی ها یا ادتیو های روغن موتور که باعث تاخیر در خراب شدن روغن موتور می شوند. افزودنی های ضد اکسیداسیون روغن موتور که تمایل روغن موتور را به اکسید شدن و تشکیل لجن را کاهش میدهند از این نوع هستند .
بهترین روغن موتور

مهم ترین خواصی را که افزودنی  یا ادتیو های روغن موتور ایجاد می کنند عبارتند از:

  • افزایش پایداری روغن موتور در مقابل اکسید شدن
  • جلوگیری از کاهش گرانروی روغن موتور در دماهای بالا
  • کاهش خوردگی سطوح و جلوگیری از زنگ زدن سطوح
  • پایین آوردن نقطه ی ریزش روغن موتور و جلوگیری از تشکیل کف
  • کاهش اصطکاک سطوح درگیر

مقدار افزودنی ها یا ادتیو های روغن از مقادیر کم (چند ppm) تا مقادیر بالاتر (۲۵ درصد )  قابل تغییر است  کارایی روغن موتور خوب به کیفیت روغن پایه و نوع و میزان افزودنی های آن بستگی دارد. در صورت عدم استفاده از روغن پایه ی مناسب ، افزودنی ها نمی توانند به میزان مطلوبی کارایی روانکار را افزایش دهند. شرکت های معتبر در این عرصه همواره با انجام تحقیقات جدید روز به روز کیفیت محصولات خود را افزایش میدهند .